تور رسانه‌ای دانشگاه بیرجند با راویان جامعه؛ از ریشه‌های هویت تا افق‌های توسعه
به گزارش روابط عمومی و اطلاع‌رسانی دانشگاه بیرجند، این تور رسانه‌ای با هدف معرفی ظرفیت‌ها، فعالیت‌ها و دستاوردهای دانشگاه بیرجند برگزار شد و خبرنگاران و اصحاب رسانه در جریان بازدید از موزه و مرکز اسناد و مفاخر، از تمامی بخش‌های این مجموعه دیدن کردند و توضیحات تخصصی مسئولان و کارشناسان درباره تاریخچه، آثار و فعالیت‌های آن را شنیدند.
بنای تاریخی مدرسه شوکتیه بیرجند که روزگاری محل تحصیل دانش‌آموزان این شهر بود، پس از مرمت و تغییر کاربری، امروز با استقرار موزه و مرکز اسناد و مفاخر و مجتمع مدارس و کالج دانشگاه بیرجند، به مجموعه‌ای ارزشمند برای نگهداری و معرفی میراث علمی، آموزشی و فرهنگی خراسان جنوبی تبدیل شده است.
در مقایسه با کاربری پیشین، بخشی از این بنا اکنون با موزه، مرکز اسناد، معرفی مفاخر و موزه علم و فناوری، علاوه بر حفظ آثار و اسناد تاریخی، زمینه آشنایی بازدیدکنندگان با میراث منطقه و تجربه عملی مفاهیم علمی را فراهم می‌کند؛ مجموعه‌ای که با برخورداری از آثار تاریخی، اسناد آموزشی، نسخ خطی، پوشاک قدیمی و تجهیزات علمی، تاریخ و هویت این منطقه را برای نسل امروز روایت می‌کند.
موزه دانشگاه؛ بنایی تاریخی با کاربری علمی و فرهنگی
دکتر هادی صمدیه، رئیس موزه و مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه بیرجند، با اشاره به پیشینه این بنا اظهار کرد: ساختمان فعلی موزه در گذشته دبیرستان شوکتیه بوده و پس از آن در اختیار مؤسسه آموزش عالی امیر شوکت‌الملک علم و سپس دانشگاه بیرجند قرار گرفته است
. وی افزود: ایده ایجاد موزه و مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه بیرجند در سال ۱۳۹۷ با ابتکار دکتر خامسان، رئیس وقت دانشگاه، مطرح شد و در دی‌ماه ۱۳۹۸ به تصویب هیئت امنا رسید. پس از تصویب طرح، اقدامات مربوط به تغییر کاربری، مرمت و آماده‌سازی فضا آغاز شد و این مجموعه ارزشمند در سال ۱۴۰۰ به بهره‌برداری اولیه رسید. به گفته دکتر صمدیه، تکمیل و تجهیز بخش‌های مختلف موزه و مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه از آن زمان در دستور کار قرار گرفته و این مجموعه سال گذشته موفق به دریافت پروانه رسمی فعالیت از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شده است.
وی مساحت مجموعه را حدود چهار هزار مترمربع و زیربنای آن را سه هزار مترمربع اعلام کرد و گفت: فعالیت‌های موزه در سه حوزه موزه، مرکز اسناد و معرفی و پاسداشت مفاخر دنبال می‌شود و این مجموعه از موزه‌های بزرگ دانشگاهی کشور به شمار می‌رود. رئیس موزه و مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه بیرجند، معرفی شخصیت‌های علمی و فرهنگی خراسان جنوبی و فراهم کردن زمینه برگزاری برنامه‌های فرهنگی و هنری را از اهداف این مجموعه دانست.
تکیه بر توان داخلی دانشگاه در راه‌اندازی و تجهیز موزه
دکتر صمدیه با اشاره به روند شکل‌گیری این مجموعه گفت: ایده‌پردازی، طراحی و اجرای بخش‌های مختلف موزه با اتکا به ظرفیت‌های داخلی دانشگاه بیرجند انجام شده و این مجموعه از حمایت مالی دستگاه‌های خارج از دانشگاه و استان برخوردار نبوده است.
وی نقش دکتر خامسان و دکتر عقیلی را در شکل‌گیری ایده و طراحی مجموعه مؤثر دانست و افزود: در تجهیز موزه نیز تلاش شده است از امکانات موجود دانشگاه استفاده شود و هزینه‌ها به حداقل برسد؛ به‌عنوان نمونه، صندلی‌های مورد استفاده در بخش‌های مختلف به‌جای خرید تجهیزات جدید، در کارگاه مرمت دانشگاه بازسازی و آماده استفاده شده‌اند.
وی همچنین با اشاره به جایگاه تاریخی شکل‌گیری آموزش عالی منطقه، بر ضرورت بازنمایی دقیق تاریخ و معرفی نقش شخصیت‌های اثرگذار در توسعه علمی بیرجند تأکید کرد. دکتر صمدیه درباره هزینه‌های تجهیز مجموعه نیز اظهار کرد: بخش عمده اقدامات با استفاده از امکانات و ظرفیت‌های داخلی دانشگاه انجام شده است.
از تاریخ آموزش بیرجند تا آثار خاندان شریف
فاطمه علی‌آبادی، کارشناس و راهنمای موزه، در معرفی بخش‌های مختلف مجموعه، آشنایی نسل جوان با پیشینه علمی، فرهنگی و آموزشی منطقه را از اهداف اصلی این موزه عنوان کرد. وی با اشاره به آثار اهدایی خاندان شریف گفت: این خاندان ۴۸۰ جلد کتاب ارزشمند را به موزه و مرکز اسناد و مفاخر دانشگاه بیرجند اهدا کرده‌اند که بخشی از میراث مکتوب منطقه را تشکیل می‌دهد و ظرفیت ارزشمندی برای نگهداری، معرفی و مطالعات پژوهشی فراهم آورده است.
بازآفرینی پوشاک تاریخی و یادگارهای پروفسور گنجی
یکی از بخش‌های موزه به بازسازی پوشاک تاریخی مرتبط با دبستان و دبیرستان شوکتیه اختصاص دارد.
وی گفت: در طراحی و بازآفرینی لباس‌ها، تلاش شده است ویژگی‌های اصلی از جمله نوع پارچه، رنگ و فرم پوشاک حفظ شود. برای دستیابی به جزئیات دقیق‌تر نیز از بررسی تصاویر تاریخی و گفت‌وگو با افراد آگاه به پوشاک آن دوره استفاده شده است.
در همین بخش، دو دست لباس متعلق به پروفسور محمدحسن گنجی نیز نگهداری می‌شود که از سوی خانواده ایشان به موزه اهدا شده است. دو لباس تاریخی پروفسور گنجی با پیگیری موزه دانشگاه بیرجند در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است.
موزه علم و فناوری؛ تجربه عملی مفاهیم علمی
موزه علم و فناوری دانشگاه بیرجند، بخش دیگری از این مجموعه است که با هدف آشنایی عملی دانش‌آموزان و دانشجویان با مفاهیم علوم پایه، مهندسی و فناوری تجهیز شده است. تجهیزات این بخش با همکاری موزه ملی علوم و فناوری ایران و در چارچوب قراردادی با این مجموعه فراهم شده است تا بازدیدکنندگان بتوانند مفاهیم علمی را در کنار آموخته‌های نظری، از طریق مشاهده و تجربه عملی نیز فرا بگیرند.
علی‌آبادی با اشاره به تجهیز بخش فیزیک و مکانیک اظهار کرد: دستگاه‌ها و ابزارهای مختلفی در این قسمت قرار گرفته‌اند که امکان نمایش و اجرای آزمایش‌های علمی را برای بازدیدکنندگان فراهم می‌کنند.
مرکز اسناد؛ مأموریت حفاظت از میراث مکتوب
در بازدید اصحاب رسانه از بخش اسناد موزه و مفاخر، دکتر مسعود باتر، مسئول بخش اسناد موزه و مفاخر دانشگاه بیرجند، درباره فعالیت‌های این مرکز در زمینه حفاظت و نگهداری آثار تاریخی توضیح داد. وی با اشاره به بیش از ۲۰ سال فعالیت تخصصی خود در حوزه حفاظت و مرمت آثار تاریخی و فرهنگی، ایجاد مرکز اسناد را در این مجموعه را از اقدامات مهم برای صیانت از میراث مکتوب منطقه دانست.
دکتر باتر اظهار کرد: یکی از اهداف اصلی این مرکز، نگهداری اصولی از کتاب‌ها، نسخ خطی و اسنادی است که به منطقه تعلق دارند و در صورت نبود شرایط استاندارد نگهداری، ممکن است در معرض آسیب قرار گیرند.
وی با اشاره به ضرورت توجه به کاربری بناهای تاریخی پس از مرمت افزود: در فرایند احیای بناهای تاریخی، متناسب با شرایط ساختمان و با حفظ هویت معماری آن، کاربری جدیدی تعریف می‌شود تا امکان استمرار فعالیت و حفاظت از بنا فراهم شود.
نسخ خطی؛ از شناسایی و نسخه‌شناسی تا حفاظت تخصصی
دکتر باتر با اشاره به تنوع آثار موجود در مرکز اسناد اظهار کرد: این مجموعه شامل نسخ خطی، کتاب‌های نفیس چاپ سنگی و کتاب‌های چاپ سربی است که موضوعات متنوعی از جمله مذهب، فقه، کلام، حدیث، تاریخ، طب، پزشکی و حقوق را در بر می‌گیرند. برخی از این آثار نیز قدمت قابل توجهی دارند و به دوره تیموری بازمی‌گردند.
وی افزود: آثار موجود در مرکز اسناد طبقه‌بندی شده و در محفظه‌های مشخص قرار گرفته‌اند. در ادامه این فرایند، بررسی علمی و نسخه‌شناسی آثار و سپس اجرای اقدامات تخصصی حفاظت و مرمت آن‌ها دنبال خواهد شد.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای حفاظت فیزیکی از نسخ خطی گفت: برای ارتقای شرایط نگهداری، جعبه‌های اختصاصی فاقد اسید سفارش داده شده است تا هر نسخه متناسب با ابعاد، شکل و ویژگی‌های خود در محفظه‌ای ویژه قرار گیرد. وی افزود: این اقدام با هدف کاهش آسیب‌های احتمالی و فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای نگهداری بلندمدت آثار انجام شده است.
مسئول بخش اسناد همچنین پایش شرایط محیطی را از الزامات حفاظت از میراث مکتوب دانست و گفت: در مرکز اسناد، تجهیزات اندازه‌گیری دما و رطوبت نصب شده‌اند تا شرایط محیطی به‌صورت مستمر کنترل شود.
روایت معماری و هویت فرهنگی خراسان جنوبی
در طراحی فضای داخلی موزه، ترکیبی از رنگ‌ها با توجه به هویت ملی، فرهنگی و اقلیمی منطقه مورد استفاده قرار گرفته است. یکی از بخش‌های شاخص موزه، فضای بازسازی‌شده کلاس‌های درس قدیمی است که با استفاده از میزها و نیمکت‌های تاریخی، تصویری از شیوه آموزش در گذشته ارائه می‌کند. به گفته علی‌آبادی، بخشی از این نیمکت‌ها از یکی از روستاهای شهرستان نهبندان به موزه منتقل شده و پس از بازسازی، با حفظ ویژگی‌های ظاهری در معرض نمایش قرار گرفته‌اند. دفترهای نمره و برگه‌های امتحانی مربوط به سال‌های ۱۳۱۷ تا ۱۳۴۵ نیز در محفظه‌های شیشه‌ای نگهداری می‌شوند. این اسناد در کنار تصاویر تاریخی، اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار آموزشی و شیوه تحصیل در دوره‌های گذشته در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌دهند.
میز کار پروفسور گنجی در کنار روایتی از بیرجند
در بخش دیگری از موزه، فضایی با عنوان «دروازه علم و هنر» طراحی شده که در آن تصاویری از چهره تاریخی بیرجند، خیابان‌ها، بناها و آثار قدیمی شهر به نمایش درآمده است.
در کنار این تصاویر، میز کار پروفسور محمدحسن گنجی، نخستین رئیس دانشگاه بیرجند و پدر جغرافیای نوین ایران قرار دارد. همچنین اسناد مرتبط با تاریخ مدیریت دانشگاه و احکام رؤسای پیشین در این بخش نگهداری می‌شود. ماکت مدرسه تاریخی شوکتیه نیز از دیگر آثار قابل توجه این مجموعه است که با بازنمایی جزئیات معماری بنای اصلی، از جمله آجرنماها، پلکان، طاقچه‌ها، درها و پنجره‌ها، ساخته شده است.
بازدید از پروژه‌های رفاهی و تفریحی باغ امیریه
در ادامه تور رسانه‌ای دانشگاه بیرجند، خبرنگاران و اصحاب رسانه از مجتمع فرهنگی رفاهی باغ امیریه بازدید کردند و ضمن آشنایی با ظرفیت‌های این مجموعه، از پروژه‌های مجتمع رفاهی چهارکاج و کوشک و اقدامات درخور انجام شده در آن دیدن کردند. این بخش از برنامه، فرصتی برای آشنایی نزدیک رسانه‌ها با طرح‌ها و ظرفیت‌های رفاهی و تفریحی دانشگاه بیرجند فراهم کرد.
مجتمع فرهنگی رفاهی باغ امیریه ؛ روایت احیای یک میراث تاریخی با نگاه توسعه‌محور مدیریت دانشگاه بیرجند
این برنامه بازدید برای اصحاب رسانه فرصتی فراهم آورد تا از نزدیک با ظرفیت‌های تاریخی، معماری و اقدامات انجام‌شده برای سامان‌دهی، مرمت و احیای این مجموعه ارزشمند آشنا شوند.
باغ امیریه، با وسعتی حدود ۱۴ هکتار، یکی از مجموعه‌های تاریخی و ارزشمند بیرجند است که پیشینه بخش‌هایی از بناها و ساختار معماری آن به دوره قاجار بازمی‌گردد. این مجموعه علاوه بر برخورداری از عناصر شاخص معماری باغ ایرانی، جلوه‌هایی کم‌نظیر از دانش بومی در مدیریت منابع آب و سازگاری با شرایط اقلیمی مناطق کم‌آب را در خود جای داده است.
اهمیت اقدامات انجام‌شده در این مجموعه را باید فراتر از مرمت چند بنای قدیمی و سامان‌دهی محوطه آن ارزیابی کرد. توجه مدیریت دانشگاه بیرجند به احیای باغ امیریه، فرصتی ارزشمند برای بازگرداندن یکی از سرمایه‌های تاریخی دانشگاه به چرخه فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی، رفاهی و گردشگری فراهم کرده است؛ اقدامی که می‌تواند در معرفی هویت تاریخی بیرجند و تقویت جایگاه دانشگاه در تعامل با جامعه نیز نقش‌آفرین باشد.
باغ امیریه؛ از سال‌های کم‌رونقی تا مسیر تازه احیا
مهندس هادی صالح‌پور، رئیس مجتمع فرهنگی رفاهی باغ امیریه دانشگاه بیرجند، در جریان این بازدید، با تشریح پیشینه تاریخی و روند سامان‌دهی این مجموعه اظهار کرد: باغ امیریه از باغ‌های قدیمی بیرجند به شمار می‌رود. بخش‌هایی از بناهای موجود در این مجموعه به دوره قاجار تعلق دارد و برخی شواهد تاریخی و تأسیساتی نیز از قدمت بیشتر قسمت‌هایی از آن حکایت می‌کند. این باغ پس از واگذاری به دانشگاه بیرجند، در مقاطعی کاربری‌های خدماتی و کشاورزی داشته است.
وی با اشاره به آغاز روند سامان‌دهی و احیای باغ امیریه در سال ۱۳۹۷ افزود: این روند با هدف‌گذاری و پیگیری دکتر احمد خامسان، رئیس وقت دانشگاه بیرجند و با رویکرد صیانت از میراث تاریخی دانشگاه و بازگرداندن مجموعه به چرخه بهره‌برداری آغاز شد. در آن مقطع، با شناخت ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و گردشگری باغ امیریه و با نظر و اهتمام دکتر خامسان، ایده تفکیک بخش کشاورزی و آموزشی از بخش تاریخی و فرهنگی مجموعه مطرح و عملیاتی شد تا هر بخش متناسب با کارکرد خود سامان‌دهی شود.
رئیس مجتمع فرهنگی رفاهی باغ امیریه ادامه داد: در دوره نخست ریاست دکتر خامسان، با وجود محدودیت‌های ناشی از شیوع کرونا و بدون بهره‌مندی از کمک سایر دستگاه‌ها، اقدامات عمرانی و تأسیساتی گسترده‌ای در این مجموعه انجام شد. پیگیری مستمر روند اجرا و سرکشی و نظارت روزانه بر فعالیت‌ها از جمله مواردی بود که در پیشبرد این اقدامات نقش مؤثری داشت. این روند در دوره فعلی نیز با وجود محدودیت اعتبارات ادامه یافته و علاوه بر اجرای طرح‌های عمرانی و تأسیساتی، بهترین شیوه پذیرش بازدیدکنندگان و ارائه خدمات به آنان در حال اجراست.
مهندس صالح‌پور در ادامه، با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی، معماری، طبیعی و گردشگری باغ امیریه، بخش‌های مختلف مجموعه از جمله قنات‌ها، عمارت ارگ کلاه فرنگی، عمارت کوشک، مجموعه چهارکاج، سوئیت‌های در حال ساخت (سراچه‌ها) با معماری و ساختار سنتی، مظهر قنات آب‌شور، نورپردازی‌ها، جدول‌کشی‌ها، شمشادکاری‌ها، سکوهای آلاچیق، زمین بازی کودکان و باغ آموزشی را معرفی کرد و درباره اقدامات انجام‌شده و پروژه‌های در دست اجرا توضیحاتی ارائه داد. وی همچنین بر ظرفیت این مجموعه برای بهره‌مندی عمومی و توسعه فعالیت‌های فرهنگی و گردشگری تأکید کرد.
مهندس صالح‌پور با اشاره به اقدامات انجام‌شده در ماه‌های اخیر افزود: سنگ‌فرش مسیرها، کاهگل‌کاری، آجرچینی و مرمت بخش‌هایی از بناها با پیگیری و مدیریت دانشگاه به انجام رسیده است. این اقدامات گامی مؤثر در تبدیل باغ امیریه به مجموعه‌ای پویا با کارکردهای فرهنگی، رفاهی و گردشگری به شمار می‌رود.
مرمت و احیای میراث؛ اقدامی فراتر از بازسازی ظاهری
یکی از ویژگی‌های برجسته باغ امیریه، کوشک هشت‌ضلعی آن است که در بخش مرکزی مجموعه قرار دارد و از عناصر شاخص معماری باغ ایرانی به شمار می‌رود. رئیس مجتمع فرهنگی‌رفاهی باغ امیریه در معرفی این بنا گفت: کوشک، بنایی است که معمولاً در میان فضای باز و باغ قرار می‌گیرد و به‌واسطه موقعیت و طراحی معماری خود، یکی از مهم‌ترین عناصر بصری باغ‌های ایرانی محسوب می‌شود. در باغ امیریه نیز استقرار کوشک در مرکز مجموعه، در کنار فضاهای سبز و بناهای پیرامونی، تصویری از الگوی معماری باغ ایرانی را به نمایش می‌گذارد؛ الگویی که در آن معماری، طبیعت و آب در ارتباطی هماهنگ با یکدیگر طراحی شده‌اند. توجه به حفظ این ویژگی‌ها در فرایند مرمت، اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه ارزش باغ تنها به قدمت ساختمان‌های آن محدود نمی‌شود، بلکه نحوه ارتباط اجزای مختلف مجموعه و نظام طراحی آن نیز بخشی از هویت تاریخی این اثر است.
مهندسی شگفت‌انگیز آب؛ فناوری چندصدساله در دل باغ
مهندس صالح‌پور در توضیح سامانه سنتی انتقال آب در باغ امیریه اظهار کرد: در طراحی باغ‌های ایرانی، به‌ویژه در مناطق کویری، مدیریت آب اهمیت فراوانی داشته است. به همین دلیل، مسیرهای انتقال آب را در بسیاری از موارد در زیر زمین ایجاد می‌کردند تا از تبخیر و هدررفت آب جلوگیری شود. وی افزود: در باغ امیریه نیز از لوله‌های سفالی برای انتقال آب استفاده شده که با توجه به شیب‌بندی و اختلاف سطح، این سامانه امکان ایجاد جریان و حتی فواره طبیعی را بدون استفاده از پمپ و تجهیزات مکانیکی فراهم می‌کرده است.
به گفته وی، بخشی از مسیر تاریخی این تأسیسات برای معرفی ساختار آن به بازدیدکنندگان نمایان شده است. صالح‌پور با اشاره به قدمت احتمالی این تأسیسات، احتمال تعلق بخشی از لوله‌های سفالی به دوره زندیه را مطرح کرد؛ موضوعی که بر ارزش تاریخی و مهندسی این مجموعه می‌افزاید.
دو رشته قنات؛ روایت هوشمندی گذشتگان در مدیریت آب
وجود دو رشته قنات با ویژگی‌های متفاوت، از دیگر ظرفیت‌های قابل توجه باغ امیریه است. رئیس مجتمع فرهنگی‌رفاهی باغ امیریه با اشاره به این موضوع گفت: یکی از قنات‌ها با آب شیرین از محدوده خالق‌آباد به مجموعه می‌رسد و در گذشته برای کشاورزی و آبیاری مورد استفاده قرار می‌گرفته است. قنات دیگر نیز از سمت فرودگاه امتداد می‌یابد و پس از طی مسیری حدود ۲۰ کیلومتری، در محدوده باغ امیرآباد به سطح زمین می‌رسد. آب این قنات شور است و برای آبیاری باغ‌ها و اراضی کشاورزی منطقه کاربرد داشته است. این شیوه بهره‌گیری از منابع آبی متفاوت، نمونه‌ای از دانش بومی و مدیریت هوشمندانه منابع طبیعی در منطقه‌ای است که همواره با محدودیت آب مواجه بوده است.
تبدیل فضاهای بلااستفاده به ظرفیت‌های جدید فرهنگی و گردشگری
در بخش دیگری از بازدید، فضاهای مجموعه معرفی شد؛ بخش‌هایی که در گذشته عمدتاً کاربری انبار و خدماتی داشتند و اکنون با انجام اقدامات مقاوم‌سازی و مرمت، در مسیر آماده‌سازی برای بهره‌برداری جدید قرار گرفته‌اند. وی با تشریح برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای آینده باغ اظهار کرد: بخشی از مجموعه در قالب قرارداد و برای سرمایه‌گذاری، بازسازی و بهره‌برداری به بخش خصوصی واگذار شده است. ایجاد سفره‌خانه سنتی، فضاهای فرهنگی و هنری و اقامتگاه از جمله ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده برای توسعه فعالیت‌های این بخش است. وی تأکید کرد: مالکیت باغ همچنان در اختیار دانشگاه بیرجند قرار دارد و بهره‌برداری از بخش واگذارشده در چارچوب مفاد قرارداد انجام می‌شود. این رویکرد می‌تواند ضمن فراهم‌کردن زمینه ورود سرمایه و مشارکت بخش خصوصی، به فعال‌سازی ظرفیت‌های اقتصادی و گردشگری مجموعه کمک کند. همچنین بهره‌گیری از فضاهای تاریخی برای فعالیت‌های فرهنگی و هنری، زمینه پیوند دوباره این میراث با زندگی اجتماعی شهر را فراهم خواهد کرد.
مدیریت توسعه‌نگر؛ پیوند صیانت از میراث با مسئولیت اجتماعی دانشگاه
اقدامات انجام‌شده در مجتمع فرهنگی رفاهی باغ امیریه را می‌توان بخشی از رویکرد ارزشمند مدیریت دانشگاه بیرجند در توجه به سرمایه‌های تاریخی، زیرساختی و فرهنگی دانشگاه دانست. اهمیت این اقدام در آن است که احیای چنین مجموعه‌ای، صرفاً به معنای بهسازی ساختمان‌ها و محوطه نیست؛ بلکه مستلزم شناخت ارزش‌های تاریخی، برنامه‌ریزی برای بهره‌برداری پایدار، جلب مشارکت و ایجاد کاربری‌های متناسب با هویت مجموعه است. خبرنگاران نیز در این مراسم با قدردانی از توجه مدیریت دانشگاه، به سامان‌دهی و احیای ظرفیت‌های موجود در دانشگاه و پیگیری مسیر بهره‌برداری مؤثر از مجموعه‌هایی همچون باغ امیریه و موزه و مرکز اسناد و مفاخر از منظر توسعه زیرساخت‌های دانشگاه و صیانت از دارایی‌های فرهنگی آن، اقدامی قابل توجه و ارزشمند دانستند. در این میان، تبدیل یک فضای تاریخی که در مقاطعی با کم‌رونقی و کاربری‌های محدود مواجه بوده است، به مجموعه‌ای با قابلیت‌های متنوع فرهنگی، رفاهی و گردشگری، می‌تواند دستاوردی ماندگار برای دانشگاه و شهر بیرجند به همراه داشته باشد. چنین اقداماتی، علاوه بر حفظ میراث معماری و تاریخی، زمینه استفاده نسل امروز و آینده از ظرفیت‌هایی را فراهم می‌کند که در صورت بی‌توجهی، ممکن بود به‌تدریج از چرخه حیات اجتماعی خارج شوند.
باغ امیریه؛ فرصتی برای معرفی تاریخ و هویت بیرجند
تور رسانه‌ای باغ امیریه با هدف معرفی ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده این مجموعه و آشنایی اصحاب رسانه با اقدامات انجام‌شده برای احیای آن برگزار شد. حضور خبرنگاران در این برنامه، فرصتی برای بازتاب ظرفیت‌های تاریخی و معماری باغ و معرفی تلاش‌های دانشگاه بیرجند در مسیر سامان‌دهی و بهره‌برداری از این سرمایه ارزشمند بود. باغ امیریه امروز تنها یادگاری از معماری گذشته نیست؛ مجموعه‌ای است که در آن تاریخ، مهندسی، معماری ایرانی، طبیعت و برنامه‌های توسعه‌ای در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند. احیای چنین مجموعه‌ای می‌تواند ضمن تقویت هویت تاریخی دانشگاه بیرجند، زمینه‌ای برای توسعه گردشگری فرهنگی، افزایش تعامل دانشگاه با جامعه و معرفی بخشی از میراث ارزشمند خراسان جنوبی فراهم آورد. آنچه در باغ امیریه اهمیت دارد، پیوند میان حفاظت از گذشته و برنامه‌ریزی برای آینده است؛ مسیری که با تداوم اقدامات مرمتی، بهره‌برداری اصولی و حفظ اصالت تاریخی مجموعه، می‌تواند این باغ را به یکی از کانون‌های شاخص فرهنگی و گردشگری بیرجند تبدیل کند.
تور رسانه‌ای ۲۰ آبان‌ماه، فرصتی برای مشاهده نزدیک بخشی از ظرفیت‌های تاریخی، علمی، فرهنگی و رفاهی دانشگاه بیرجند بود.
نظر شما :